Nationale identiteit, sociale acceptatie en discriminatie op Curaçao
Inleiding
Deze publicatie onderzoekt nationale identiteit, sociale acceptatie en discriminatie op Curaçao op basis van twee representatieve huishoudonderzoeken van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) Curaçao: het Sociale Cohesieonderzoek 2015 en de Sociale Enquête 2025. Centraal staat de vraag hoe inwoners invulling geven aan nationale identiteit (‘Yu di Kòrsou’). Daarnaast wordt gekeken naar sociale acceptatie en ervaren discriminatie.
Migratie is een wereldwijd verschijnsel dat blijft toenemen. Een migrant is iemand die zijn of haar land van herkomst verlaat om zich in een ander land te vestigen (United Nations, n.d.). In 2022 waren er naar schatting 281 miljoen internationale migranten (3,6% van de wereldbevolking) (McAuliffe & Oucho, 2024). Ook het aantal gedwongen migranten en asielzoekers is de afgelopen jaren sterk gestegen. Deze mondiale ontwikkelingen zijn zichtbaar op Curaçao, waar het aandeel inwoners met een migratieachtergrond is toegenomen van 19,5% in 2001 naar 24,6% in 2023 (Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao, 2025.).
Gegeven de centrale rol van nationale identiteit en de toenemende diversiteit op Curaçao als gevolg van migratie, is het van belang te onderzoeken hoe inwoners nationale identiteit ervaren (Jackline, 2025). Deze diversiteit gaat samen met verschillen in sociale kenmerken zoals etnische achtergrond, taal en religie, en kan invloed hebben op sociale acceptatie, inclusie en ervaren discriminatie. Personen die discriminatie ervaren, kunnen een minder sterk gevoel van verbondenheid met de samenleving ontwikkelen (Dagevos & Vermeulen, 2024; Damen et al., 2024). Vanuit dit perspectief is het relevant om te onderzoeken hoe deze sociale verhoudingen binnen de Curaçaose samenleving worden ervaren. Deze publicatie onderzoekt daarom de opvatting van nationale identiteit, sociale acceptatie en discriminatie op Curaçao aan de hand van gegevens uit het Sociale Cohesieonderzoek 2015 en de Sociale Enquête 2025.
Het is daarbij belangrijk te benadrukken dat discriminatie niet uitsluitend samenhangt met migratieachtergrond. Daarom richt dit rapport zich op de gehele bevolking van Curaçao. Kenmerken zoals religie en huidskleur worden hierbij meegenomen als sociale identiteitsdimensies die, net als migratieachtergrond, kunnen samenhangen met ervaringen van sociale uitsluiting of discriminatie, maar niet daartoe beperkt zijn.
Resultaten
Bevolkingsstructuur
Volgens de Sociale Enquête 2025 is Curaçao gekenmerkt door een bevolkingssamenstelling waarin het merendeel van de inwoners lokaal is geboren: 74,5% van de inwoners is geboren op het eiland en 25,4% in het buitenland. Bij een totale bevolking van 156.115 inwoners (per 1 januari 2025) zijn de grootste groepen in het buitenland geborenen afkomstig uit Latijns-Amerika (7,8%), Nederland (7,7%) en het Caribisch gebied (6,5%). Over het algemeen blijft de bevolkingsstructuur relatief stabiel in vergelijking met voorgaande jaren.
Tabel 1. Geboorteplaats naar geografische regio (bevolkingsstructuur 2025) | |
Geboorteplaats | % |
Curaçao | 74,5 |
Latijns-Amerika | 7,8 |
Nederland | 7,7 |
Caribisch gebied | 6,5 |
Nederlands Caribisch gebied (BES-eilanden) | 1,7 |
Azië | 0,9 |
Europa | 0,8 |
Noord-Amerika | 0,1 |
Bron: Sociale Enquête 2025, Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao
Nationale identiteit
In zowel het Sociale Cohesieonderzoek (2015) als de Sociale Enquête (2025) werd de vraag gesteld: "Wie is een ‘Yu di Kòrsou’?" Deze vraag had betrekking op de opvattingen van de bevolking over wat iemand tot een ‘Yu di Kòrsou’ (Curaçaoënaar of kind van Curaçao) maakt.
In 2015 werd het zijn van een ‘Yu di Kòrsou’ vooral geassocieerd met het spreken van Papiaments (81,1%) en geboren zijn op Curaçao (80,9%). Tegelijkertijd wijzen de resultaten op een zekere mate van inclusiviteit binnen de perceptie van een ‘Yu di Kòrsou’ zijn (zie figuur 1). De meeste respondenten beschouwden kinderen van migranten die op Curaçao zijn geboren als ‘Yu di Kòrsou’ (84,0%). Een kleinere meerderheid kende deze status ook toe aan personen die bijdragen aan de samenleving (62,8%) en aan migranten die meer dan 15 jaar op Curaçao wonen (54,9%).
Figuur 1. Perceptie van wie is een ‘Yu di Kòrsou’ (in %) 2015
Bron: Sociale Cohesieonderzoek 2015, Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao
De resultaten van 2025 laten een vergelijkbaar beeld zien. Geboorte op Curaçao (76,4%) en het spreken van Papiaments (71,5%) blijven belangrijke kenmerken van de identiteit als ‘Yu di Kòrsou’ (zie figuur 2). Daarnaast geeft 77,1% aan dat kinderen van migranten die op Curaçao zijn geboren en opgegroeid eveneens als ‘Yu di Kòrsou’” worden beschouwd. Hoewel dit nog steeds een ruime meerderheid betreft, liggen deze aandelen lager dan in 2015. Voor migranten die langer dan 15 jaar op Curaçao verblijven, ligt dit aandeel lager (45,2%), eveneens lager dan in 2015. Daarnaast geeft 55,0% aan dat maatschappelijke bijdrage een belangrijk criterium vormt voor de identificatie als ‘Yu di Kòrsou’, hetgeen eveneens een afname ten opzichte van 2015 betreft.
Figuur 2. Perceptie van wie is een ‘Yu di Kòrsou’ (in %) 2025
Bron: Sociale Enquête 2025, Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao
Acceptatie en discriminatie
Uit het Sociale Cohesieonderzoek 2015 blijkt dat 76,2% van de bevolking aangaf geen discriminatie te hebben ervaren. Daarentegen gaf 20,3% aan af en toe discriminatie te ervaren, en 3,5% gaf aan dit vaak te ervaren. Van deze 23,8% gaf 11,8% aan discriminatie op basis van huidskleur te hebben ervaren, 11,0% op basis van geboorteland, 8,5% op basis van taal en 4,6% op basis van religie (zie Tabel 2). Respondenten konden hierbij meerdere gronden van discriminatie aangeven. Inwoners die niet op Curaçao zijn geboren, rapporteerden vaker discriminatie op basis van geboorteland en taal.
De gepresenteerde percentages hebben betrekking op de gehele bevolking van Curaçao en niet specifiek op de migrantenpopulatie. Dit komt doordat bepaalde vormen van discriminatie niet uitsluitend samenhangen met migratieachtergrond, zoals huidskleur en religie.
Tabel 2. “ Voelt u zich wel eens gediscrimineerd op Curaçao op basis van de volgende gronden?” | |
Disciminatie vorm | % |
Huidskleur | 11,8 |
Geboorteland | 11,0 |
Taal | 8,5 |
Religie | 4,6 |
Bron: Sociale Cohesieonderzoek 2015, Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao
Noot: Deze vraag was een meerkeuzevraag waarbij respondenten meerdere antwoordopties konden aankruisen. De percentages geven het percentage respondenten weer dat aangaf discriminatie op de betreffende grond te ervaren. De totalen tellen daarom niet op tot 100%.
Verder gaf in 2015 15,8% van de respondenten aan bezwaar te hebben tegen buren met een andere etnische achtergrond of herkomst, terwijl 13,5% bezwaar had tegen buren met een andere religie (zie figuur 3).
Figuur 3. ‘Heeft u bezwaar om mensen uit deze lijst als buren te hebben?’ (in %) 2015
Bron: Sociale Cohesieonderzoek 2015, Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao
In 2025 waren deze percentages gedaald naar respectievelijk 11,0% en 7,8%. Tegelijkertijd gaf meer dan 80% van de bevolking aan geen bezwaar te hebben tegen buren met een andere etnische achtergrond of herkomst, noch tegen buren met een andere religie (zie figuur 4). Deze ontwikkeling wijst op een toegenomen maatschappelijke acceptatie van etnische en religieuze diversiteit op Curaçao.
Figuur 4. ‘Heeft u bezwaar om mensen uit deze lijst als buren te hebben?’ (in %) 2025
Bron: Sociale Enquête 2025, Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao
Conclusie
De resultaten van dit onderzoek laten zien dat nationale identiteit op Curaçao voornamelijk wordt gedefinieerd aan de hand van geboorteplaats en taal, waarbij het spreken van Papiaments en geboren zijn op het eiland centrale criteria vormen. Tegelijkertijd bestaat er een breed gedeeld beeld dat kinderen van migranten die op Curaçao zijn geboren en opgegroeid deel uitmaken van de nationale gemeenschap en als ‘Yu di Kòrsou’ worden beschouwd.
Naast deze opvattingen spelen ook maatschappelijke bijdrage en langdurig verblijf een rol in de invulling van nationale identiteit, al is het belang van deze factoren tussen 2015 en 2025 enigszins afgenomen.
Verder tonen de resultaten een toename in sociale acceptatie van etnische en religieuze diversiteit. Het aandeel inwoners dat bezwaar heeft tegen buren met een andere achtergrond is in de periode 2015–2025 gedaald, terwijl een ruime meerderheid geen bezwaar uitspreekt.
Wat betreft ervaren discriminatie blijkt uit het onderzoek van 2015 dat een minderheid van de totale bevolking hiermee te maken had, voornamelijk op basis van huidskleur en geboorteland. Deze vormen van discriminatie worden niet uitsluitend verklaard door migratieachtergrond en betreffen daarom de gehele bevolking van Curaçao. Voor 2025 ontbreken vergelijkbare gegevens, waardoor geen uitspraak kan worden gedaan over ontwikkelingen in ervaren discriminatie. Wel suggereren de resultaten een algemene trend richting meer sociale acceptatie binnen de Curaçaose samenleving.
Referenties
Abenaitwe Jackline (2025). The Impact of Immigration on National Identity. IDOSR JOURNAL OF CURRENT ISSUES IN ARTS AND HUMANITIES 11(1):18-23. https://doi.org/10.59298/IDOSRJCIAH/2025/1111823
Brubaker, R. (2016). Grounds for difference. Harvard University Press.
Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao. (2025, November 24). Migranten in Curaçao, Census 2023. https://www.cbs.cw/migranten-in-curacao-census-2023
Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao. (2017). De sociale relaties van de bevolking van Curaçao: Resultaten Sociale Cohesieonderzoek 2015. Willemstad, Curaçao: Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao. ISBN 978-99904-5-062-0.
Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao. (2025). Enkuesta Sosial 2025. Willemstad, Curaçao: Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao.
Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao. (2023). Population of Curaçao, January 1st 2023 [Databestand]. Willemstad, Curaçao: Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao
Dagevos, J. en F. Vermeulen (2024). Is de politiek er voor iedereen? Een onderzoek naar ervaren representatie, insitutioneel vertrouwen en politiek participatie bij personen met een migratieachtergrond. Den Haag: Sociaal en Cultrueel Planbureau
Damen, R., J. Dagevos en W. Huijnk (2024). Feeling at Home? A Dynamic Analysis of the Impact of Discrimination, Refugee-Specific, and Participation Characteristics on Recently Arrived Refugees’ Belonging. In: Journal of International Migration and Integration.
Jenkins, R. (2014). Social identity (4th ed.). Routledge.
McAuliffe, M. and L.A. Oucho (eds.), 2024. World Migration Report 2024. International Organization for Migration (IOM), Geneva.
Negreiros, T. S., Dos Santos, F. Á., Bolis, I., & Dantas, A. W. S. (2022). Ethnicity, color and nationality: An integrative literature review regarding the relation of cultural prejudice and discrimination. Trends in Psychology. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s43076-022-00199-y
United Nations. (n.d.). Migrants. https://www.un.org/en/fight-racism/vulnerable-groups/migrants
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. (2007). Identificatie met Nederland. Amsterda